Buitenschoolse kunsteducatie

In de buitenschoolse kunsteducatie zijn talrijke personen en instellingen actief. Denk aan jongerencentra, buurt- en clubhuizen, volksuniversiteiten, docenten die privéles geven, amateurkunstverenigingen en kunstenaarsorganisaties met educatieve activiteiten. Er zijn ook organisaties die vakantiecursussen aanbieden en er is een enorm aanbod van BSO.

Centra voor de kunsten

Er zijn zo’n 150 gemeentelijk gesubsidieerde en erkende centra voor de kunsten: muziekscholen, creativiteitscentra en gecombineerde instellingen, gespecialiseerd in kunsteducatie en gericht op een breed publiek. Je kunt deze centra onderscheiden in drie soorten organisaties: 

  • kunsteducatie-instellingen die werken voor het basis- en voortgezet onderwijs,
  • creativiteitscentra, muziekscholen die kunstlessen aanbieden buiten het reguliere onderwijs om (buitenschoolse educatie),
  • instellingen die beide functies combineren, zoals het Koorenhuis in Den Haag, SKVR in Rotterdam en UCK in Utrecht.

Zo’n instelling biedt kwalitatief hoogwaardige, specialistische cursussen aan, in diverse disciplines, verzorgd door gekwalificeerde docenten. Vaak is er een basisaanbod ter introductie op de verschillende kunstdisciplines, toegankelijk voor een breed publiek. Er zijn zorgvuldig geplande leerroutes en een groot aanbod van korte cursussen en workshops.

Je kunt bij een centrum voor de kunsten werken als docent (voor vrijetijds- en onderwijs-programma’s), of als consulent (onderwijs). Een consulent onderhoudt contacten en initieert samenwerkingen met verschillende scholen en andere instellingen.

Er wordt van de docent verwacht dat deze zowel inhoudelijk als didactisch goed is onderlegd. Vaste dienstverbanden zijn steeds minder gebruikelijk. Er wordt vaak op opdrachtbasis gewerkt. Als freelancer krijg je bijvoorbeeld de opdracht voor het geven van een cursus of project. Deze constructie kan groeien: bijvoorbeeld eerst een basis, dan een vervolgcursus erbij, of een herhalend project voor het onderwijs. 

De meeste docenten en consulenten hebben een docentenopleiding, of een kunstvakopleiding met een vorm van bijscholing of deskundigheidsbevordering.

Amateurkunst

Georganiseerde amateurkunst vind je overal. Harmonieën, zangkoren, toneelverenigingen, dansgroepen, schilder- en schrijfclubs, etc. De inhoud van het werk dat je met en voor dit soort groepen doet, hangt af van hun behoefte. Veel verenigingen hebben een kleine organisatie. Als docent of begeleider moet je daarom ook goed zijn in organiseren, met groepen mensen werken, financiën (subsidies aanvragen), publiciteit, vraaggericht werken, werklocaties vinden en ruimte voor optredens en exposities. Je bent voor een groot deel bezig met ondersteuning en kwaliteitsverbetering.

Educatieve afdelingen musea en podia

Steeds meer musea, theaters en concertzalen hebben een educatieafdeling. Dit wordt onder andere gestimuleerd door samenwerkingsverbanden tussen scholen en kunstinstellingen. Ook het vak CKV op middelbare scholen heeft hier een grote impuls aan gegeven. Er worden educatieve rondleidingen, workshops en lesprogramma’s ontwikkeld. Leerlingen kunnen bijvoorbeeld voorafgaand aan een voorstelling een workshop volgen en een toelichting krijgen bij wat ze gaan zien. Ook bestaan er projecten waarin verschillende musea samenwerkingsverbanden met elkaar aangaan.

Als afgestudeerd docent in een kunstvak kun je educatieve rondleidingen geven of workshops verzorgen voor schoolklassen of individuele bezoekers. Vaak doe je dit op freelance basis.

Eigen projecten of lespraktijk

Je kunt ook voor jezelf beginnen. Bijvoorbeeld door een eigen lespraktijk op te zetten of aanbod te ontwikkelen dat geschikt is voor bijvoorbeeld een school of BSO.

Bij het onderwijs komt het ook voor dat je als kunstenaar wordt ingezet. Je kunt als producent zelf een project of voorstelling aanbieden die door programmeurs wordt ingekocht voor het onderwijs. De opleiding Beroepskunstenaars in de Klas is bedoeld voor kunstenaars die in projectvorm expressievakken willen leren geven maar die daarvoor geen officiële docentbevoegdheid (willen) hebben.

In de buitenschoolse opvang zijn er tal van aanbieders. Steeds vaker huren BSO's kunstenaars en kunstdocenten in. Dat kan zowel om het geven van cursussen gaan als het geven van structurele opvang.

De Nationale Kunstlesbon maakt het mogelijk om een (proef)les in een van de kunsten aan iemand cadeau te doen. Als docent kun je je registreren als aanbieder van kunstlessen.