Binnenschoolse kunsteducatie

Leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs komen via de kunstvakken op verschillende manieren in aanraking met kunst en cultuur.

Vormen van kunstbeoefening

Voor de (binnenschoolse) kunsteducatie is een combinatie van drie vormen van kunstbeoefening ideaal: actief, receptief en reflectief.

  • actief: zelf een kunstdiscipline beoefenen zoals musiceren, schrijven, dansen, filmen.
  • receptief: kunstbezoek zoals concert, bioscoop- en muziektheaterbezoek, lezen, enzovoort. Verdieping kan worden bereikt door kennis van begrippen en termen en het herkennen van stijlen, stromingen en context.
  • reflectief: kritische beschouwing bij actieve of receptieve kunstbeoefening. Dit kan betrekking hebben op de eigen kunstervaring of werk of kunst van anderen.

Primair onderwijs

Cultuureducatie is een verplicht onderdeel in het primair onderwijs. Scholen mogen wel zelf de doelen vaststellen en vorm en inhoud geven aan hun cultuuronderwijs. Samen met cultuuraanbieders bepalen ze hoe het aanbod voor cultuureducatie het best kan aansluiten op de onderwijskundige visie van de school en op de kerndoelen voor kunst en cultuur. In plaats van korte, eenmalige projecten ontwikkelen scholen steeds meer een gedegen leerlijn cultuuronderwijs. 

Op heel veel scholen is een Interne Cultuurcoördinator (ICC-er) aangesteld. Dit is een van de leerkrachten die als extra taak zorgt voor passend cultuuronderwijs voor de hele school. Er is een cursus voor ICC-ers die bedoeld is voor leerkrachten in het basisonderwijs en medewerkers van kunsteducatieve instellingen, gericht op het ontwikkelen van cultuurbeleid binnen de school. Daarnaast zijn er cultuurcoaches, kunstvakdocenten die een brug vormen tussen scholen en culturele instellingen.

Externe aanbieders kunstonderwijs

Bij de uitvoering van het cultuuronderwijs en de leerlijn werken scholen samen met cultuuraanbieders en bemiddelaars. Er zijn tientallen instellingen die leerkrachten ondersteunen en bemiddelen bij het aanbod van schoolconcerten, educatieve tentoonstellingen, dans- en theatervoorstellingen, video- en filmproducties, zoals in Amsterdam Mocca en Sep. Ze maken een selectie op basis van onderwijskundige en artistieke criteria. Scholen krijgen een overzichtelijk aanbod en laten de boeking verzorgen. Vaak is er een langlopende samenwerking met basisscholen. De kunsteducatie-instelling verzorgt 'kunstmenu’s' die de leerlingen over de hele schooltijd een gevarieerd pakket van kunstontmoetingen bieden.

Voortgezet onderwijs

Ook het voortgezet onderwijs besteedt aandacht aan kunst en cultuur via de vakken CKV en Kunst Algemeen (KUA). Cultuurprofielscholen profileren zich als onderwijsinstellingen met veel aandacht voor kunst en cultuur. Hiermee trekken zij toptalenten en kinderen met een buitengewone interesse voor kunst aan. Deze kinderen krijgen hier uitgebreid les in verschillende kunstdisciplines die bovendien aansluiten op de andere vakken. Ook zijn er veel buitenschoolse activiteiten.

Beroepskunstenaars in de klas

Beroepskunstenaars in de klas is een eenjarige post-hbo-opleiding bedoeld voor kunstenaars die naast hun beroepspraktijk kunsteducatieve projecten op scholen willen aanbieden. Kunstenaars kunnen na deze opleiding zonder docentendiploma projectmatig werken in het primair onderwijs.