Wat voor soort arbeidsrelatie heb je? 
Zodra je voor iemand werkt, ook tijdens je studie, zijn er regels van toepassing. Ook als er nog niets op schrift staat.
De vijf belangrijkste juridische vormen van arbeidsrelaties:

• Arbeidscontract, je werkt als werknemer 
• Opdrachtcontract, je werkt als opdrachtnemer (freelance of als zelfstandig ondernemer)
• Stagecontract, je werkt als stagiaire
• Vrijwilligerscontract, je werkt als vrijwilliger
• Uitzendcontract, een bijzonder soort arbeidscontract

Vooral bij opdrachten is het belangrijk vooraf duidelijkheid te hebben hoe de arbeidsrelatie juridisch zit. Het komt voor dat je gevraagd wordt om een opdracht 'freelance' te doen waarvoor je volgens de regels in dienst zou moeten, of je moet je laten verlonen. Als dit niet goed geregeld is kunnen beide partijen daar last van krijgen: onvoorziene kosten (naheffingen van de Belastingdienst) of problemen bij ziekte of werkloosheid. In veel gevallen kan een Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) duidelijkheid scheppen. Zie voor meer informatie de pagina werk in opdracht  in de rubriek inkomen & belastingen.

Individuele contracten en algemeen arbeidsrecht
Arbeidscontracten beschermen werknemers tegen de mogelijke willekeur van de werkgever, en geven werkgevers de mogelijkheid om personeel te kunnen aanspreken op het (niet) verrichte werk. Hetzelfde geldt voor opdrachtnemers en -gevers.

Veel algemene regels over arbeidscontracten zijn vastgelegd in wetgeving. Meestal is die wetgeving 'dwingend' om de positie van de (zwakkere) werknemer te beschermen. Dit houdt in dat de werkgever niet mag afwijken van die dwingende regels zoals het betalen van het minimumloon. Als de werknemer daarvoor zou tekenen, is dat nietig.

Je kunt wel afwijken van wettelijke bepalingen als die van 'regelend recht' zijn. Denk daarbij aan kwesties als secundaire arbeidsvoorwaarden: extra vrije tijd, (soms) pensioenregelingen of een mobiele telefoon op kosten van de werkgever. Je moet deze afspraken wel schriftelijk vastleggen!

Collectieve arbeidsovereenkomsten
Naast individuele contracten, zijn er collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO's) die ook op jouw contract van toepassing kunnen zijn. De woorden contract en overeenkomst betekenen hetzelfde.

CAO's worden afgesloten tussen werkgeversorganisaties en vakbonden. Een CAO geldt voor alle werknemers in dienst van een werkgever die op zijn beurt weer aangesloten kan zijn bij een werkgeversorganisatie. Binnen één sector kunnen verschillende CAO's bestaan. Over bepaalde zaken kun of hoef je dan niet meer onderhandelen. De meeste CAO's kun je vinden op de sites van vakbonden of beroepsverenigingen.

Contractbreuk
Wat je kunt doen bij wanprestatie of contractbreuk is behalve de bepalingen in wetten en contracten ook afhankelijk van je eigen opstelling en de rechtspraak. Neem daarom bij problemen of voor advies altijd contact op met een juridisch adviseur, bijvoorbeeld bij je vakbond of beroepsvereniging.

Door de bezuinigingen zullen relatief veel ontslagen vallen in 2013. Dit geldt vooral voor de gesubsidieerde sector. De website van loopbaancentrum  Centrum Creatieve Carrières (C3) is daarom op initiatief van de sociale partners FNV KIEM, Ntb en NAPK uitgebreid met informatie voor podiumkunstenaars. C3 biedt ook ondersteuning bij het vinden van een nieuwe baan.

zie ook: