Auteursrecht en kunst zijn zusje en broertje. Je hebt er in de kunsten altijd mee te maken. Als je als zelfstandige iets hebt gemaakt (gecreëerd) dat een ander openbaar wil maken of bewerken dan kun je er geld mee verdienen. Wanneer jij als zelfstandige iets openbaar wil maken of bewerken dat een ander gemaakt heeft, moet jij mogelijk betalen voor het gebruik ervan.
Als je werknemer bent heeft je werkgever hier mee te maken.

Auteursrecht heeft dus een hoog zakelijk gehalte. Tegelijkertijd gaat het over dat wat kunst tot kunst maakt. Want alleen als een werk een oorspronkelijk karakter heeft, een persoonlijk stempel heeft en een vorm heeft, kan er auteursrecht op rusten. Nergens anders bij de zakelijke kanten van je beroepspraktijk zijn deze twee aspecten zo geïntegreerd.

De materiële en immateriële kant van het auteursrecht
Het auteursrecht bestaat uit het exploitatie- en persoonlijkheidsrecht. Het persoonlijkheidsrecht (het morele recht) beschermt de integriteit van een werk: dat is de immateriële kant van het auteursrecht.

Het exploitatierecht is de materiële kant van het auteursrecht. Dit is het uitsluitende recht van de maker om het werk openbaar te maken en te verveelvoudigen (kopiëren, bewerken of in een andere vorm gieten: zoals een boek verfilmen). Anderen hebben toestemming van de maker nodig.

In de artikelen over auteursrecht voor musici en voor schrijvers lees je over de  mogelijkheden om rechten over te dragen of overgedragen te krijgen en over de wettelijke voorwaarden.

Exploitatie door organisaties
Er zijn diverse 'centrale beheerorganisaties' aan wie je de exploitatie kunt overdragen. Dan moet iemand die iets met jouw werk wil doen (openbaarmaken, bewerken e.d.) bij die organisatie toestemming vragen, en vooral: betalen. Als je overweegt je aan te sluiten bij zo’n organisatie, weeg dan goed de voor- en nadelen voor jezelf af of overleg met collega's.

Buma/Stemra is er voor componisten, Stichting Pictoright voor beeldend kunstenaars, Vevam is de vereniging voor regisseurs van audiovisuele werken, SEKAM voor producenten van audiovisueel werk, Burafo werkt voor fotografen, Lira voor schrijvers en Norma voor uitvoerend kunstenaars zoals musici en acteurs. Het IBVA regelt de auteursrechten voor het amateurtoneel.

Licenties
Creative Commons licenties stellen makers in staat om hun auteursrechtelijk beschermd werk voor bepaalde vormen van hergebruik vrij te geven, zonder dat de bescherming die het auteursrecht hen biedt, wordt opgegeven.

Intellectueel eigendomsrecht en volgrecht in de beeldende kunst
Intellectueel eigendomsrecht is een verzamelbegrip waar o.a. auteursrecht, modellenrecht, merkenrecht en octrooi onder vallen. Het volgrecht betreft het recht van makers van originele grafische of beeldende kunstwerken op een percentage van de prijs bij doorverkoop van hun werk.

Zie ook: