test

Auteursrecht

Auteursrecht en kunst zijn zusje en broertje. Je hebt er in de kunsten altijd mee te maken. Als je als zelfstandige iets hebt gemaakt (gecreëerd) dat een ander openbaar wil maken of bewerken dan kun je er geld mee verdienen. Wanneer jij als zelfstandige iets openbaar wil maken of bewerken dat een ander gemaakt heeft, moet jij mogelijk betalen voor het gebruik ervan. Als je werknemer bent heeft je werkgever hier mee te maken.

Auteursrecht heeft dus een hoog zakelijk gehalte. Tegelijkertijd gaat het over dat wat kunst tot kunst maakt. Want alleen als een werk een oorspronkelijk karakter heeft, een persoonlijk stempel heeft en een vorm heeft, kan er auteursrecht op rusten. Nergens anders bij de zakelijke kanten van je beroepspraktijk zijn deze twee aspecten zo geïntegreerd.

De materiële en immateriële kant van het auteursrecht
Het auteursrecht bestaat uit het exploitatie- en persoonlijkheidsrecht. Het persoonlijkheidsrecht (het morele recht) beschermt de integriteit van een werk: dat is de immateriële kant van het auteursrecht.

Het exploitatierecht is de materiële kant van het auteursrecht. Dit is het uitsluitende recht van de maker om het werk openbaar te maken en te verveelvoudigen (kopiëren, bewerken of in een andere vorm gieten: zoals een boek verfilmen). Anderen hebben toestemming van de maker nodig.

In de artikelen over auteursrecht voor musici en voor schrijvers lees je over de  mogelijkheden om rechten over te dragen of overgedragen te krijgen en over de wettelijke voorwaarden.

Registratie van een werk of idee
Auteursrecht op een werk ontstaat al door het creëren van een werk, maar het is handig om je werk of idee te registreren uit bewijsrechtelijk oogpunt. Mocht er een conflict ontstaan waarbij de ene partij de ander van plagiaat beschuldigt, dan kan de datum van registratie doorslaggevend zijn. Die datum toont immers aan dat jij op die dag (en dus niet later) de maker was, en hopelijk dus dat een ander niet eerder al eenzelfde werk heeft vervaardigd.

Je kunt je werk laten registreren in een akte bij de notaris of online. Een andere mogelijkheid is om het werk aangetekend naar jezelf op te sturen (bij ontvangst de envelop dichtlaten!). Tegenwoordig is er ook de mogelijkheid om e-mail aangetekend te versturen.

Exploitatie door organisaties
Er zijn diverse 'centrale beheerorganisaties' op het gebied van auteursrechten. Sommige functioneren als tussenpersoon, aan andere draag je je auteursrecht (gedeeltelijk) over of geef je een licentie af. Als je overweegt je aan te sluiten bij zo’n organisatie, weeg dan goed de voor- en nadelen voor jezelf af of overleg met collega's.

Buma/Stemra is er voor componisten, Stichting Pictoright voor beeldend kunstenaars, vormgevers, illustrators en fotografen, Vevam is de vereniging voor regisseurs van audiovisuele werken, SEKAM voor producenten van audiovisueel werk, Lira voor schrijvers en Norma voor uitvoerend kunstenaars zoals musici en acteurs. AIPPI voor intellectueel eigendom van uitvoerend kunstenaars. Het IBVA regelt de auteursrechten voor het amateurtoneel. Almo in België is een belangrijk agentschap voor Nederlandstalig toneel en klassieke muziek.

Overdracht of licentie
Overdracht van je auteursrecht is het meest verstrekkend. Ga na wat je juridische positie is als je overweegt je aan te sluiten bij een auteursrechtenorganisatie. Draag je je rechten over, geef je een licentie af of treedt de organisatie op als tussenpersoon? Als je je auteursrechten hebt overgedragen is dat definitief. Je kunt toestemming om jouw werk te gebruiken ook regelen met een licentie aan een organisatie of een opdrachtgever . Dan geef je in een overeenkomst aan voor welk doel, onder welke voorwaarden en voor welke periode jouw werk gebruikt mag worden. Jij blijft zelf de auteursrechthebbende, je draagt hierbij dus niets over. Bij succes kun je dan na afloop van de afgesproken periode opnieuw onderhandelen over de voorwaarden waaronder bijvoorbeeld jouw muziek, tekst of ontwerp gebruikt mag worden.

Creative Commons licenties stellen makers in staat om hun auteursrechtelijk beschermd werk voor bepaalde vormen van hergebruik vrij te geven, zonder dat de bescherming die het auteursrecht hen biedt, wordt opgegeven.

Intellectueel eigendomsrecht en volgrecht in de beeldende kunst
Intellectueel eigendomsrecht is een verzamelbegrip waar o.a. auteursrecht, modellenrecht, merkenrecht en octrooi onder vallen. Het volgrecht betreft het recht van makers van originele grafische of beeldende kunstwerken op een percentage van de prijs bij doorverkoop van hun werk.

emailFacebookTwitterLinkedinGoogle+