Als je niet in loondienst bent, ben je freelancer of zelfstandig ondernemer. Het verschil tussen een freelancer en een zelfstandig ondernemer is dat je alleen als zelfstandig ondernemer aanspraak kan maken op een aantal belastingvoordelen.

Criteria voor ondernemerschap
De Belastingdienst beoordeelt op basis van een aantal criteria of je zelfstandig ondernemer bent.

1. Doelstelling: winst maken
Je wilt winst maken door in (eigen) opdracht te werken, eventueel via de artiestenregeling, dus, niet door werk uit loondienst. Veel starters maken de eerste tijd geen of nauwelijks winst. Dat is bekend bij de Belastingdienst. Doe je er té lang over  om een renderende onderneming op te zetten, dan word je niet meer als ondernemer gezien. Een goed ondernemingsplan kan de Belastingdienst van de haalbaarheid overtuigen.

2. Je hebt minimaal drie opdrachtgevers
De verhouding tussen de opdrachten is daarbij van belang. Als 90% van je inkomsten van één opdrachtgever komt, en de rest van twee, loop je het gevaar dat de Belastingdienst  je niet meer als zelfstandig ondernemer aanmerkt.  

3. Je loopt ondernemersrisico
Enerzijds moet er een risico bestaan dat je geen opdrachten meer krijgt. Anderzijds moet je risico lopen dat je je geld niet krijgt, het debiteurenrisico. 

Voldoe je aan deze criteria dan ben je ondernemer en kun je gebruik maken van belastingvoordelen zoals kostenaftrek en investeringsaftrek. Wil je ook gebruik maken van ondernemersaftrek en startersaftrek (max. 3 jaar) dan moet je ook aan het urencriterium voldoen:

4. Urencriterium
Je moet minstens 1225 uur per jaar en 50% van je werktijd voor je onderneming werken. Houdt hier rekening mee als je naast je bedrijf in loondienst werkt. Je kunt wel zelfstandig ondernemer blijven als je het hele jaar een baan hebt voor één à twee dagen in de week; werk je veel meer in loondienst, dan is het lastig.

De Belastingdienst kijkt ook naar het volgende criterium maar dat mag niet doorslaggevend zijn.

5. Jezelf kenbaar maken als ondernemer
Je moet aantonen dat je je diensten aanbiedt of acquisitie doet. Dat doe je door reclame te maken; bijvoorbeeld met een website, advertenties, drukwerk (visitekaartjes, brochures etc.) en door te netwerken. Verzamel bewijsmateriaal.  

Inkomsten uit freelance werk
Voldoe je niet aan bovenstaande criteria, dan ben je freelancer. Dit kun je makkelijk combineren met  werk in loondienst omdat er geen ureneisen gesteld worden. Je kunt per opdracht bepalen hoe je je freelance inkomsten uit laat betalen: via het winstsysteem of het loonbelastingsysteem.

Het loonbelastingsysteem
Je komt met je opdrachtgever overeen dat hij de loonheffing voor je afdraagt, de zogenaamde 'opting-in-regeling'. Bij deze regeling hoef je geen administratie bij te houden, inkomsten worden belast als inkomsten uit dienstbetrekking. Je kunt de kosten die je hebt gemaakt niet aftrekken; wel kan de opdrachtgever bepaalde onkosten onbelast vergoeden (bijvoorbeeld maaltijden). Na afloop van het kalenderjaar krijg je een jaaropgaaf van de opdrachtgever. Je bent niet verplicht verzekerd voor werknemersverzekeringen als WW, ZW en WIA.

Het winstsysteem
Je inkomsten worden belast als 'resultaat uit overige werkzaamheden'. Je moet na afloop van het kalenderjaar inkomstenbelasting betalen. Je stuurt facturen voor je werkzaamheden, houdt een administratie bij, en je kunt de meeste kosten aftrekken. Je kunt geen gebruik maken van belastingvoordelen voor zelfstandig ondernemers. Let op: als podiumkunstenaar met een VAR-row, moet je honorarium volgens de artiestenregeling verloond worden. Dit kan het podium zelf doen, maar je kan ook een verloningsbureau inschakelen. De verloning gebeurt via de gageverklaring.

Het winstsyteem werkt (voor podiumkunstenaars) wel voor andere werkzaamheden, bijvoorbeeld als je inkomsten krijgt uit werk in commissies, docentschap etc.

Verklaring Arbeidsrelatie (VAR)
Als je werkzaamheden doet voor een opdrachtgever bij wie je niet in vaste dienst bent, kan of behoor je een VAR aan te vragen. Dit geldt zowel voor freelancers als voor zelfstandig ondernemers. Een VAR geeft meer duidelijkheid over de fiscale status van je arbeidsrelatie. Dat is belangrijk voor eventueel af te dragen premies.

zie ook: